Kernel Groep
kernel groep kernel groep

Nieuws

Terrorismebestrijding met CPTED

Informatie over de erkende post-Hbo opleiding CPTED kunt u hier vinden.

 

Na iedere terroristische aanslag klinkt de roep om preventie. Logisch dus dat terrorismebestrijders kijken naar de omgeving. Kunnen ze die zo inrichten dat je aanslagen bemoeilijkt? Dat kan inderdaad, met CPTED.

Tekst: Peter Passenier

 

Terrorismebestrijding met CPTED

SS Rotterdam staat natuurlijk open voor hotelbezoekers, maar toch kan niet iedereen met een koffer zomaar doorlopen. "Omdat ik CPTED-specialist ben, was ik jaren geleden betrokken bij de verbouwing", zegt Rob van Dijk RSE RCE ATO van Cocoon risk management. We hebben toen besloten dat de boot moest beschikken over vier ingangen. Een voor het personeel, een voor evenementen, een derde voor hotelbezoekers en een vierde voor de vrijdagmiddagborrel. Als jij bij die laatste ingang aankomt met een koffer, ben je óf in de war óf je bent misschien een terrorist. Het personeel is erop getraind om dergelijke gevaren te signaleren. Het is een mooi voorbeeld van CPTED."

 

CPTED. Het valt te definiëren als een ontwerp dat gewenst gedrag stimuleert en ongewenst gedrag ontmoedigt (zie kader). Volgens Van Dijk wordt het van oorsprong vooral toegepast in de gebiedsontwikkeling en de woonomgeving. "Laatst was ik betrokken bij een grootschalige renovatie van een zorginstelling, en ik zat onder andere aan tafel met de architect. Ik was bang dat de eerste verdieping inbraakgevoelig zou zijn, want criminelen konden naar boven klimmen \da de regenpijp. Geen probleem, zei de architect, hij maakte die regenpijp gewoon inpandig. Zo zorg je dus op een natuurlijke wijze voor toegangscontrole. Zonder dat het je extra geld kost, door een kleine aanpassing aan het gebouw."


TERRORISME

Maar CPTED valt ook te gebruiken voor terrorismebestrijding. Strategisch adviseur Henk Neddermeijer ziet dat bijvoorbeeld bij het nieuwe ontwerp van station Utrecht Centraal. "Op dat balkon kun je naar beneden kijken en dan zie je hoe goed die hal is vormgegeven. Je hebt een geweldig overzicht over de loopstromen en iedereen die afwijkend gedrag vertoont, valt op. Daarnaast hebben ze ook aandacht besteed aan het surveillance-aspect. Want de plaatsing van de zitbanken is zodanig dat mensen een goed overzicht hebben over de hele hal. CPTED is stuitend eenvoudig."

 

Een ander voorbeeld zag Neddermeijer in Londen na de aanslagen op een moskee. "Niemand had eraan gedacht dat er een terroristische aanslag zou worden gepleegd met een bestelbus. En toch is dat precies wat er gebeurde. Nu hebben ze daar een complete gordel aangebracht van beton en staal, zodat die busjes niet meer de straat op kunnen rijden. Mechanische CPTED, heet dat. Natuurlijk, dat kun je niet doen bij alle straten. Dus moet je bij het toepassen van CPTED altijd nadenken over je doelen: wat wil ik voorkomen en waar?"

DOELEN

Ook voor Van Dijk zijn die doelen belangrijk en hij vraagt zich af of die altijd scherp worden geformuleerd. "Er gingen recentelijk stemmen op om in Amsterdam de Kalverstraat en de Dam beter te beveiligen tegen aanslagen met vrachtauto's. Maar als ze dat zoals nu het geval is doen met een groot betonblok. dan ben ik daar niet enthousiast over. Ten eerste is het nadelig voor een ander doel van CPTED, het gevoel van veiligheid. Ja, als je de mensen er direct naar vraagt zullen ze zeggen dat dat beton hun een veilig gevoel geeft, maar onbewust registreren ze dat er van alle kanten gevaar dreigt. En dat is misschien ook zo, want als die vrachtwagen maar groot genoeg is, rijdt hij dat betonblok gewoon van zijn sokkel. En dan wordt dat blok een projectiel - een projectiel dat ook nog eens veel onvoorspelbaarder is dan die vracht\vagen zelf."

VOORBEREIDING

Daarom pleit hij ervoor om zo'n beveiligingstraject goed voor te bereiden, met de juiste mensen. "Allereerst moet zo'n team beschikken over een antiterrorismedeskundige. Die moet aangeven welk soort actie je kunt verwachten, en van welke organisatie. Na Barcelona en Londen is iedereen natuurlijk gespitst op vrachtwagens. Maar daar kun je je niet door laten leiden, want morgen plegen ze in Rome of Berlijn een totaal ander soort aanslag. Sterker nog, dan werken preventieve maatregelen mogelijk averechts. Want wat gebeurt er als je je hele stad hebt beveiligd tegen terroristische vrachtwagens en iemand schiet op zaterdagmiddag een Kalasjnikov leeg op een menigte? Dan is het vertrouwen bij het grote publiek vermoedelijk totaal weg."

 

En zelfs als die dreiging inderdaad bestaat uit vrachtwagens, hoef je niet automatisch te kiezen voor betonblokken. Een andere expert met wie Van Dijk vaak samenwerkt, is de landschapsarchitect. "Wil je de

Kalverstraat beveiligen? Dan kun je samen kijken hoe het staat met de straten daaromheen. Moet zo'n terrorist in zijn vrachtwagen eerst een scherpe bocht maken? Of kan hij in een parallelstraat de snelheid opvoeren tot 100 kilometer per uur? Mocht dat zo zijn, dan kun je die straat eenrichtingsverkeer maken, of je kunt er een bocht in aanleggen. En als dat allemaal niet helpt kun je in plaats van dat blok beton ook nog kiezen voor een verhoogde stoep, een standbeeld of een ijzersterke kunstboom. Voor de veiligheidsbeleving is dat veel beter."

LONE WOLF

CPTED kan dus een rol spelen bij de terrorismebestrijding. Maar Neddermeijer benadrukt: alleen als die terroristen enigszins rationeel te werk gaan. We gaan er natuurlijk vanuit dat die terreurorganisaties willen dat er zoveel mogelijk doden vallen. En dat ze zich daarom richten op plaatsen waar veel mensen bijeenkomen. Maar als je te maken hebt met een lone wolfdie zich opblaast, sta je als terrorismebestrijder machteloos. Het enige wat je dan aan preventie kunt doen, is deze man of vrouw zo snel mogelijk in het vizier krijgen."

 

Peter Passenler is freelance journalist

 

 

Kader

 

Wat is CPTED?

 

CPTED (spreek uit als 'septet', met de klemtoon op de eerste lettergreep) is een afkorting van Crime Prevention Through Environmental Design. De methodiek geeft weer hoe een gebouwde omgeving moet worden ingericht om de veiligheid te vergroten. Daarbij gaat het zowel om de objectieve veiligheid als om het gevoel van veiligheid, en dus maakt CPTED in principe geen gebruik van zware beveiligingsmaatregelen. In plaats daarvan is de methode gefundeerd op onder meer drie principes:

·         Eigenaarschap. "Stel. wij zijn buren", zegt Neddermeijer, "Jij bent vier weken op vakantie en je hebt me gevraagd om op je huis te passen. Wat doe ik dan als ik in de tweede week een vreemde man in jouw tuin zie staan? Dan vraag ik hem iets als: 'Kan ik u helpen?'Want jouw huis, dat voelt nu ook een beetje als mijn eigendom. Dus dat zal ik ook bewaken."

·         Natuurlijke toegangscontrole. Van Dijk benadrukt: die toegangscontrole is bij CPTED meestal heel subtiel. "We hadden die regenpijp in die zorginstelling ook kunnen beveiligen met prikkeldraad en camera's. Maar als je hem inpandig maakt. heeft dat een minder negatief effect op het gevoel van veiligheid."

·         Natuurlijke surveillance. "We hebben eens een mooi initiatief gestart op een vmbo", zegtVan Dijk. "Daar hadden ze een probleem bij de fietsenstalling: vechtpartijen en drugsdealers. De oplossing: we hebben de leerlingen in de fietsenstalling hun eigen onderneming laten starten, een fietsreparatiebedrijf. Die jongens begrepen dat de rest van die stalling ook veilig moest zijn. anders was het slecht voor de zaken. Dus hielden ze daar ook toezicht op."

 

Dit artikel is eerder verschenen in het december 2017 nummer van het blad ‘Security Management’ (geplaatst met verkregen toestemming van ‘Security Management’). Voor meer info, klik hier.

 

Informatie over de erkende post-Hbo opleiding CPTED kunt u hier vinden.

Nieuwsoverzicht